abonneer nu
dossiers
Schiphol wil in de toekomst ongeveer 10.000 vluchten naar Lelystad Airpo...
Henk Vondeling gaat langs bij boeren in de Stellingwerven. De agrariërs...
Meike van Leuken interviewt muzikanten en bands uit de Stellingwerven. D...
Anne Westerhof bezoekt kunstenaars in hun atelier om ze te portretteren....
Rechtvaardig

Wie wint heeft gelijk of wie gelijk heeft wint?

Door Eerde de Vries op woensdag 5 oktober 2016 07:42
  • ignore touch

    © Morguefile

mail pinterest

Heel lang gelden, toen de soldaten van Julius Caesar hier nog rondliepen, werden de (rechts)geschillen in Nederland beslecht door een godsoordeel. Een duel, een strijd, vaak om leven en dood en de winnaar van die strijd had dus gelijk.

Dat was dan immers Gods oordeel. Dit gerechtelijk tweegevecht werd in 1215 door de kerk afgeschaft. Het recht werd door de jaren heen, humaner en letterlijk “redelijker”, zeker nadat de Verlichting, de Rede, de feiten en de wetenschap tot de belangrijkste bron van kennis verhief.

Die bron praat niemand naar de mond en kan dus tot ongemakkelijke oordelen leiden. De wetenschappelijke discussie over de opwarming van de aarde is in dit verband illustratief. En Al Gore, de voormalig vice president van de Verenigde Staten, voelde al in 2007, goed aan dat de neutrale waardevrije wetenschap, zuiver gebaseerd op feiten, het de komende jaren moeilijk zou krijgen gezien de titel die hij aan zijn documentaire over die opwarming van de aarde gaf, “An Inconvenient Truth”( = Een ongemakkelijke waarheid). Mede door die documentaire kwam een discussie op gang die niet gestoeld was op wetenschappelijk vastgestelde feiten, maar op emoties en (politieke) overtuiging. Daar werd een ontwikkeling ingezet die ons nu een Trump een Poetin een Brexit hebben gebracht, met slogans als “Het Britse volk heeft genoeg van deskundigen”, en “Er is maar een expert die er toe doet: dat bent u, de kiezer.” En als de kiezers voor de Brexit winnen of als de kiezers Trump laten winnen, hebben de Brexiteers en Trump dus gelijk.  En zolang Poetin als een God in Rusland kan regeren heeft ook hij gelijk als hij glashard iedere Russische betrokkenheid bij dopingaffaires of bij de Oekraïne en de MH17 ramp ontkent.

De afwerende leus “Wetenschap, ook maar een mening!” wordt door hersenwetenschapper Jeroen Geurts, in zijn column in het NRC, overtuigend van de hand gewezen. “Wetenschappers controleren elkaar. Wetenschappers werken samen in een constant, zich ontwikkelend gesprek. En we laten niet toe dat onze collega’s zich er met een jantje-van-leiden vanaf maken. We eisen scherpte in de discussie. Het ‘weten’ ontstaat ergens in dat gesprek.” Laat de wetenschap, de rede, er weer voor zorgen dat wie gelijk heeft wint. Tot dat dat “gelijk” weer overruled wordt door nieuwe wetenschappelijk gecontroleerde inzichten.